17 grudnia 2025

Piorunochron w praktyce – skuteczna ochrona domu przed piorunami

Burza to widowiskowe i niebezpieczne zjawisko atmosferyczne. W Polsce rocznie notuje się od kilkunastu do kilkudziesięciu dni z burzami. Każde wyładowanie atmosferyczne stanowi potencjalne zagrożenie i nie powinno być bagatelizowane.Gwałtowne burze zdarzają się coraz częściej, nie tylko latem. Na skutek wyładowań atmosferycznych może dojść do pożaru, uszkodzenia konstrukcji budynku oraz porażenia prądem. Dodatkowym zagrożeniem jest uszkodzenie instalacji elektrycznej i podłączonych do niej urządzeń. Przed bezpośrednimi skutkami uderzenia pioruna chroni zewnętrzna instalacja odgromowa (Lightning Protection System, LPS), dzięki której można zadbać o bezpieczeństwo budynku oraz znajdujących się w nim osób, minimalizując ryzyko związane z wyładowaniami atmosferycznymi. W celu ochrony instalacji elektrycznej stosowane są dodatkowe zabezpieczenia.       

Czym jest piorunochron?

Zewnętrzna instalacja odgromowa, potocznie nazywana piorunochronem, to zespół elementów, które przejmują prąd pioruna i odprowadzają go do ziemi. Dzięki instalacji odgromowej n

iszczycielska energia wyładowania atmosferycznego może ominąć budynek i zostać bezpiecznie rozproszona w gruncie. Skuteczność prawidłowo zaprojektowanej i wykonanej instalacji odgromowej to 90-98%.

Elementy instalacji odgromowej

Instalacja odgromowa nie jest skomplikowana pod względem budowy. Tworzą ją:

• zwody – elementy montowane na najwyższych punktach dachu (kalenice, kominy, maszty antenowe). Ich rolą jest przyjęcie prądu pioruna. Wykorzystuje się tu m.in. uchwyty gąsiorowe i szczytowe oraz iglice kominowe;
• przewody odprowadzające – elementy łączące zwody z uziemieniem, które prowadzone są po dachu i po ścianach budynku (po elewacji lub pod elewacją). Montaż przewodów odprowadzających na dachu uwzględnia zastosowanie odpowiednio dobranych uchwytów np. uchwytów dachówkowych uniwersalnych i profilowanych. Podczas prowadzenia przewodów po ścianach budynku wykorzystywane są m.in. uchwyty z kołkiem i rury odgromowe;
• uziom – to element, dzięki któremu prąd pioruna może być bezpiecznie rozproszony w ziemi. Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje uziomów: uziom fundamentowy (wykorzystujący zbrojenie budynku), uziom otokowy (bednarka ułożona wokół domu) oraz uziom szpilkowy (pręty wbijane pionowo w grunt). Możliwe jest również połączenie różnych elementów i wówczas powstaje uziom mieszany. Dobór uziemienia ma na celu uzyskanie rezystancji poniżej 10 Ω.

W AN-KOM dostępne są nowoczesne, najwyższej jakości elementy do budowy instalacji odgromowych, które cechują się wysoką odpornością na czynniki środowiskowe oraz gwarantują niezawodne działanie systemu.

Czy każdy dom jednorodzinny musi zostać wyposażony w piorunochron?

Zgodnie z prawem, instalacja odgromowa w domu jednorodzinnym jest obowiązkowa, kiedy obliczona tzw. wartość R na potrzeby oceny ryzyka piorunowego przekracza wartość dopuszczalną określoną w aktualnie obowiązującej normie PN-EN 62305-2. Co ważne, dawniej, tj. przed 2010 r., zamiast oceny ryzyka piorunowego, używano tzw. wskaźnika zagrożenia piorunowego, który uwzględniał nieco inne parametry techniczno-lokalizacyjne.

Obecnie, aby dokonać prawidłowej oceny ryzyka piorunowego, należy wziąć pod uwagę:

• gęstość wyładowań atmosferycznych występujących w regionie;
• rodzaj budynku i jego wymiary;
• wartość i wrażliwość urządzeń;
• możliwe skutki strat istotne dla ludzi, usług publicznych, zabytków i mienia.

Obliczenia na potrzeby ustalenia oceny ryzyka piorunowego powinny zostać wykonane przez projektanta instalacji elektrycznej. Jeżeli przepisy nie nakładają obowiązku montażu piorunochronu, to warto wziąć pod uwagę ogólne bezpieczeństwo. Zmiany klimatyczne sprawiają, że nawet na terenach, na których burze zdarzały się sporadycznie, występują zjawiska atmosferyczne o niespotykanej wcześniej sile. Istotną kwestią są również wymogi ubezpieczycieli budynków – brak piorunochronu może stanowić podstawę do odmowy wypłaty lub zmniejszenia odszkodowania z polisy.

Rodzaje instalacji odgromowych

Instalacje odgromowe dzielimy na:

• tradycyjne (pasywne) instalacje odgromowe oparte na siatce zwodów – najczęściej wybierane i rekomendowane przez normę PN-EN 62305. System odgromowy może zostać zaprojektowany metodą oczkową, metodą kątów ochronnych lub metodą toczącej się kuli;
• instalacje aktywne – rozwiązanie, które wykorzystuje specjalne głowice np. z jonizatorem. Warto jednak wiedzieć, że instalacje aktywne nie spełniają wymagań norm ochrony odgromowej PN-EN 62305.

Montaż i najczęstsze błędy

Projektowaniem i montażem instalacji odgromowej muszą zajmować się specjaliści, którzy mają ku temu odpowiednie uprawnienia. Montaż piorunochronu np. przez dekarza, choć często spotykany, nie jest zgodny z obowiązującymi przepisami.

Najczęściej popełniane błędy podczas montażu piorunochronu przez osoby bez odpowiednich uprawnień to:

• nieprawidłowe wykonanie połączeń pomiędzy elementami, co skutkuje brakiem ciągłości elektrycznej;
• zbyt mała liczba przewodów odprowadzających;
• za wysoka rezystancja uziemienia;
• nieprawidłowy dobór materiałów.

Błędy popełnione na etapie montażu piorunochronu wpływają nie tylko na skuteczność systemu, ale również mogą stwarzać zagrożenie dla osób, które znajdują się w pobliżu jego elementów.

Wewnętrzna ochrona odgromowa

Zewnętrzna instalacja odgromowa chroni przed bezpośrednim oddziaływaniem prądu pioruna na budynek, ale nie jest wystarczająca, jeżeli chcemy zadbać o bezpieczeństwo instalacji elektrycznej oraz podłączonych do niej urządzeń. W tym celu stosowane są dodatkowe zabezpieczenia, czyli wewnętrzna instalacja odgromowa. Uwzględnia ona stosowanie ograniczników przepięć (SPD) oraz wykonanie połączeń wyrównawczych, które zapobiegają uszkodzeniom instalacji elektrycznej nie tylko na skutek uderzenia pioruna w budynek lub w obiekty w jego otoczeniu, ale także np. w linie energetyczną.

Przeglądy i konserwacja

Zgodnie z obowiązującym prawem, okresowe przeglądy instalacji odgromowej w domach jednorodzinnych powinny odbywać się co najmniej raz na 5 lat. Podczas przeglądu należy sprawdzić ciągłość elektryczną, mocowanie i stan techniczny wszystkich elementów oraz zmierzyć rezystancję uziemienia. Przeglądy i konserwację instalacji odgromowej również powinni wykonywać fachowcy z uprawnieniami.

Koszty instalacji

Cena instalacji odgromowej jest zmienna i zależy od wielu czynników m.in. wielkości budynku i kształtu dachu, materiałów, z których będą wykonane elementy odgromienia oraz rodzaju uziomu. Średni koszt montażu instalacji odgromowej w przypadku domu jednorodzinnego to od 3 000 do 9 000 zł (wg cen na 2025 r.).

Podsumowanie

Prawidłowo zaprojektowana i wykonana instalacja odgromowa minimalizuje skutki wyładowań atmosferycznych, chroniąc przed pożarem, uszkodzeniem konstrukcji budynku, porażenia prądem i ogromnymi wydatkami, które związane są z usuwaniem wyrządzonych szkód.

Warto zadbać o bezpieczeństwo dobytku oraz domowników, stawiając na sprawdzone i zgodne z prawem rozwiązania, nawet jeżeli ocena ryzyka piorunowego nie wskazuje na konieczność montażu piorunochronu.